Investing.com – ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi, 28 Mayıs 2025 tarihinde kritik bir karara imza atarak, Donald Trump’ın “Kurtuluş Günü” adı altında uygulamaya koyduğu kapsamlı ithalat tarifelerini anayasaya aykırı bularak iptal etti. Mahkeme, Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamındaki başkanlık yetkisini aşarak bu yasayı ticaret politikası oluşturmak amacıyla uygunsuz şekilde kullandığına hükmetti.
Mahkeme kararına göre Trump yönetiminin, Ocak 2025 itibarıyla ithalat kalemlerine uyguladığı %10 oranındaki genel tarifeler ve Çin, Meksika ile Kanada gibi ülkelere yönelik daha yüksek oranlı ek vergi uygulamaları, anayasal yetki sınırlarını ihlâl etmekteydi. Karar, Beyaz Saray’a ithalat tarifelerinin tahsilatını durdurmak için 10 gün süre tanıdı.
Mahkemenin gerekçesi ve yasal süreç
Uluslararası Ticaret Mahkemesi, IEEPA’nın yalnızca olağanüstü tehditler karşısında başkanlık yetkisinin genişletilmesine olanak tanıdığını, ancak ticaret açığı ve ekonomik dengesizliklerin bu tanıma uymadığını belirtti. Gerekçede, bu tür ekonomik kararların yürütme erkinin değil, yasama organının yetkileri dahilinde olduğu açık şekilde ifade edildi.
Karar, başta Kaliforniya ve New York olmak üzere 12 eyaletin başsavcılığı ve çok sayıda küçük işletmenin açtığı davalar neticesinde alındı. Mahkeme, uygulanan tarifelerin ABD iç piyasasında maliyetleri artırdığını ve hukuki temelden yoksun olduğunu tespit etti.
Piyasalarda hızlı tepki
İthalat tarifelerinin iptal haberi, küresel piyasalarda olumlu bir havanın oluşmasına neden oldu. ABD hisse senedi vadeli işlemlerinde yükselişler gözlenirken, dolar öne çıktı. Buna karşın, altın gibi güvenli liman varlıklarında satış baskısı oluştu ve değer kayıpları yaşandı.
Asya ve Avrupa borsaları da karara destek niteliğinde pozitif bir açılış yaptı. Uzmanlar, belirsizliklerin azaltılmasının yatırımcı güvenini artırdığına dikkat çekti.
Trump yönetiminden temyiz hazırlığı
Başkan Donald Trump’a yakın kaynaklardan elde edilen bilgilere göre, karar temyize taşınacak. Trump kanadı, tarifelerin uygulanması için Anayasa’nın çeşitli maddelerine ve özellikle 232 ile 301 numaralı düzenlemelere dayanarak yeni adımlar atmayı değerlendiriyor.
Trump’ın danışmanları, ticaret araçlarının ulusal güvenlik gerekçesiyle tekrar şekillendirilerek kullanıma sunulabileceğini belirtti. Ancak bu tür girişimlerin Kongre ve yargı denetimine açık olacağının altı çiziliyor.
Küresel ticaret politikalarında dönüm noktası
Mahkeme kararı, yalnızca ABD iç hukuk sisteminde değil, küresel ticaret politikalarının geleceği açısından da kritik önem taşıyor. Anayasa sınırları çerçevesinde başkanlık gücünün sınırlandığı bu karar, özellikle gelişmekte olan ülkeler ile ABD arasındaki ticaret ilişkilerinde yeni fırsatlar doğurabilir.
Uzmanlar, kararın uzun vadede serbest ticaret anlaşmalarına zemin hazırlayabileceğini ve gelişmiş ekonomiler arasında yeni müzakerelere kapı aralayabileceğini öngörüyor. ABD hukuk sistemi içinde alınan bu karar, ticari düzenlemelerin niteliğine dair sınırların yeniden çizilmesine sebep olabilecek bir emsal niteliği taşıyor.
